Đậu nành và các loại hạt hội tụ nhiều đặc tính dinh dưỡng quan trọng

Thực phẩm có nguồn gốc thực vật trong phòng chống bệnh không lây nhiễm

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh không lây nhiễm (bệnh tim mạch, đột qụy, ung thư, đái tháo đường) là nguyên nhân chung gây ra 74% tổng số ca tử vong toàn cầu.

Hội thảo khoa học “Vai trò dinh dưỡng từ đậu nành và các loại hạt đối với sức khỏe và phòng chống bệnh không lây nhiễm”

Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân gây ra 80% số ca tử vong, trong đó chủ yếu là bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường. Các hành vi nguy cơ liên quan đến dinh dưỡng như tiêu thụ muối (8,1g/người/ngày); tỷ lệ ăn thiếu rau và trái cây so với khuyến nghị của WHO (dưới 400 g/ngày) chiếm trên 60% và có đến hơn 30% người trưởng thành ít hoạt động thể lực.

PGS.TS Trần Thanh Dương- Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết “Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh chủ động. Trong tiến trình đó, dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng bởi đây là yếu tố có thể tác động sớm, rộng và bền vững nhất đến sức khỏe cộng đồng.”

Các tham luận tại hội thảo cho thấy lợi ích của chế độ ăn giàu thực vật. Ví dụ, mức tiêu thụ rau và trái cây lên đến 800 g/người/ngày có thể giảm 20-32% nguy cơ mắc bệnh tim mạch; tiêu thụ ngũ cốc nguyên hạt nhiều có tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường loại 2 thấp hơn 30%  so với nhóm tiêu thụ thấp hơn sau nhiều năm theo dõi.

Nhiều chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực dinh dưỡng, y tế dự phòng, nông nghiệp và công nghệ thực phẩm tham gia hội thảo

Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai- Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng: “Một chế độ ăn giàu thực phẩm nguồn gốc thực vật cân bằng dinh dưỡng không chỉ giúp kiểm soát rối loạn lipid máu và, đường huyết mà còn cải thiện sức khỏe hệ vi sinh đường ruột, góp phần kiểm soát bệnh mạn tính không lây một cách tổng thể”.

Đậu nành và các loại hạt phù hợp với chế độ ăn lành mạnh và bền vững

Đậu nành và các loại hạt ngày càng được khẳng định là nhóm thực phẩm có giá trị trong xu hướng dinh dưỡng hiện đại. Theo TS.BS. Nguyễn Song Tú (Viện Dinh dưỡng), đậu nành là một trong số ít nguồn protein thực vật hoàn chỉnh với chỉ số PDCAAS = 1.0, tương đương protein động vật, chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu.

TS.BS. Nguyễn Song Tú (Viện Dinh dưỡng) trình bày tại hội thảo

Nhiều nghiên cứu quốc tế cũng đã ghi nhận lợi ích rõ rệt của việc tăng cường tiêu thụ các loại đậu và hạt trong khẩu phần ăn hằng ngày. Bên cạnh đậu nành, các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, yến mạch, hạt lanh cũng được ghi nhận là nguồn cung cấp các acid béo chưa bão hòa, chất xơ và các hợp chất sinh học có lợi cho sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.

Đặc biệt, hội thảo đưa ra những phát hiện về thành phần prebiotic trong đậu nành và yến mạch. Theo định nghĩa, prebiotic là các hợp chất không bị tiêu hóa ở dạ dày và ruột non, được lên men chọn lọc tại ruột già bởi hệ vi sinh vật đường ruột, mang lại lợi ích sức khỏe.

PGS.TS Đặng Minh Nhật (Đại học Bách khoa Đà Nẵng) đã trình bày nghiên cứu thực nghiệm đánh giá hoạt tính prebiotic trên mẫu sữa đậu nành Fami Green Soy và nhấn mạnh: “Hệ vi sinh đường ruột đang được xem như một “cơ quan chức năng đặc biệt” của cơ thể. Giá trị của thực phẩm không chỉ được đánh giá qua thành phần đơn lẻ mà còn qua tác động toàn diện lên hệ sinh thái này.”

Các chuyên gia cho rằng kết quả nghiên cứu này mở ra một cách nhìn mới: khả năng bảo toàn các dưỡng chất, bao gồm chất xơ tự nhiên và các thành phần có hoạt tính prebiotic trong quá trình chế biến mới là yếu tố quyết định giá trị sinh học của sản phẩm cuối cùng. Đây chính là cầu nối khoa học giữa nguyên liệu thực vật và công nghệ chế biến hiện đại.

Hội thảo cũng đã mang đến góc nhìn xuyên suốt về chuỗi giá trị dinh dưỡng: từ công tác bảo tồn hơn 2.200 nguồn gen đậu nành, qua chọn tạo giống, đến công nghệ chế biến.

Từ các bằng chứng thực nghiệm lâm sàng và dịch tễ học, đậu nành và các loại hạt được ghi nhận là nhóm thực phẩm hội tụ nhiều đặc tính dinh dưỡng quan trọng: nguồn gốc thực vật, giàu chất dinh dưỡng. Đây là nguồn nguyên liệu bền vững, đóng vai trò quan trọng trong chế độ ăn có lợi cho sức khỏe, giúp phòng bệnh chủ động, giảm tác hại đến môi trường.

PV

*Theo Ấn phẩm Kết nối Doanh nhân